Shadow AI: je organisatie is al begonnen

De vraag is: wie heeft de regie?

Samuel-Borsje

Samuël Borsje | Client & Quality Manager

AI staat bij veel organisaties op de roadmap. En in steeds meer gevallen ook al in de praktijk. Soms gecontroleerd. Soms in pilots. En soms al breder dan vooraf bedacht. En juist daar ontstaat een interessant spanningsveld. 

Want terwijl organisaties werken aan strategie en governance, beweegt de praktijk vaak sneller. Medewerkers experimenteren. Zoeken versnelling. Gebruiken tools die hen helpen hun werk beter te doen. Niet omdat ze regels willen omzeilen. Maar omdat ze vooruit willen. En afhankelijk van hoe dit bij jou georganiseerd is, kan daar iets ontstaan wat je niet altijd volledig in beeld hebt:

Shadow AI.

Je hebt geen AI-probleem. Je hebt een regievraagstuk.

Dit wordt nog vaak als een IT-thema gezien. Maar dat doet geen recht aan de werkelijkheid. Dit gaat over besturing. Want stel jezelf eens een paar eerlijke vragen:

  • Heb je volledig zicht op welke AI-tools er gebruikt worden?
  • Weet je welke data daarin terechtkomt – en in welke context?
  • En is helder wie daar daadwerkelijk op stuurt?

 

Als dat niet volledig scherp is, ontstaat er een grijs gebied. En precies daar zit het risico.

  • Data die buiten je beoogde kaders terechtkomt
  • Besluitvorming die moeilijker te herleiden is
  • Een organisatie die sneller beweegt dan de besturing kan bijhouden

De reflex: beperken of laten gebeuren

Wat je vaak ziet, is dat organisaties in twee richtingen reageren:

“We moeten dit beperken” of “We laten het voorlopig gebeuren”

Beide reacties zijn begrijpelijk. Maar geen van beide is duurzaam. Want innovatie laat zich niet terugduwen. En risico negeren is geen strategie. De echte vraag is:

Hoe zorg je dat je organisatie vooruit kan – zonder dat je de controle verliest?

Regie vraagt om keuzes (niet om tools)

Organisaties die hier stappen in zetten, beginnen niet met techniek. Ze beginnen met keuzes:

  • Wat staan we toe?
  • Waar ligt de grens?
  • Wat doen we met gevoelige data?
  • En wie is eigenaar van AI-gebruik?

 

Dat vraagt om drie samenhangende elementen:

  • Inzicht
    Wat gebeurt er nu echt - niet alleen op papier, maar in de praktijk?
  • Kaders
    Wat vinden we acceptabel? En wat niet?
  • Borging
    Hoe zorgen we dat dit ook daadwerkelijk werkt in het dagelijks gebruik?

Pas daarna ontstaat de vraag:

Hoe ondersteunen we dit effectief in ons IT-landschap?

Van inzicht naar daadwerkelijke sturing

Wat we vaak zien, is dat organisaties óf goed zicht hebben, óf duidelijke kaders – maar zelden beide volledig geïntegreerd. En juist daar zit de uitdaging. Want hoe zorg je ervoor dat:

  • je ziet wat er gebeurt
  • je begrijpt wat er met je data gebeurt
  • en je kunt ingrijpen waar nodig

 

Zonder dat je de business vertraagt? Daar heb je geen losse maatregelen voor nodig. Maar een samenhangend geheel.

Technologie als enabler van regie

Als je het goed inricht, kan technologie precies dát mogelijk maken. Niet door alles dicht te zetten. Maar door inzicht en sturing te combineren. Binnen het Microsoft-ecosysteem zie je dat dit logisch samenkomt:

  • Defender for Cloud Apps
    maakt zichtbaar wat er onder de radar gebeurt → welke (ook niet-geautoriseerde) AI-tools worden gebruikt, door wie en hoe.
  • Microsoft Purview
    voegt daar context en sturing aan toe → welke data gevoelig is, wat wel en niet is toegestaan, en hoe je dat borgt.

De waarde zit niet in de tools zelf. De waarde zit in wat ze samen mogelijk maken:

  • Zicht op feitelijk gedrag
  • Inzicht in datacontext
  • Mogelijkheid om gericht te sturen

 

Zonder innovatie stil te zetten. Daar ontstaat iets wat veel organisaties zoeken:

Controle zonder frictie.

Dit begint vaak bij IT. Maar de impact ligt breder.

IT ziet vaak als eerste wat er verandert — in tooling, gebruik en risico. Maar de vraag die daarna ontstaat, is groter:

  • Wat betekent dit voor onze data?
  • Wat betekent dit voor onze besluitvorming?
  • En wie stuurt hier eigenlijk op?

 

En precies daar verschuift het vraagstuk. Van IT naar organisatie.

  • Security kijkt naar risico
  • Legal naar compliance
  • De business naar snelheid en innovatie
  • De directie naar beheersbaarheid en richting

 

En juist daar ontstaat spanning. Want zonder gezamenlijke regie blijft iedereen vanuit zijn eigen perspectief kijken. IT kan dit niet alleen oplossen. De directie kan er niet op sturen zonder inzicht. En dus wordt dit geen IT-vraagstuk, maar een organisatievraagstuk, waar IT een cruciale rol in speelt.

Van losse maatregelen naar samenhang

Wat wij in de praktijk zien:

Organisaties kiezen óf voor tooling óf voor beleid. Maar zelden voor de samenhang daartussen. En juist daar zit het verschil. In de trajecten die wij begeleiden, brengen we dat samen:

  • Eerst scherp krijgen wat er écht gebeurt
  • Daarna bepalen wat je wel en niet accepteert
  • En vervolgens de inrichting die dat ondersteunt

 

Technologie zoals Defender for Cloud Apps en Purview helpt om die keuzes ook daadwerkelijk werkbaar te maken. Niet als doel op zich. Maar als fundament onder je besturing.

De vraag die ertoe doet

Wie heeft er binnen jouw organisatie de regie op AI-gebruik? En als dat nog niet volledig helder is: Wat betekent dat voor de keuzes die vandaag al gemaakt worden?

En nu?

Shadow AI is geen hype. Het is een signaal. Een signaal dat je organisatie al beweegt, maar dat de besturing nog niet altijd volledig meebeweegt. De vraag is niet óf dit speelt. De vraag is hoeveel zicht je erop hebt. En nog belangrijker: Hoe bewust je stuurt op wat er gebeurt. Als je merkt dat dit begint te wringen, of juist kansen biedt, is dit het moment om er gericht naar te kijken.

Ik denk graag met je mee hoe je dit praktisch en werkbaar maakt binnen jouw organisatie.

Stappenplan voor het succesvol implementeren van Copilot cover 1

Ook aan de slag met Copilot?

Download dan gratis ons eBook voor meer informatie

Download
live webinar 02

Benieuwd naar de nieuwste updates in Copilot?

Schrijf je dan nu in voor het gratis webinar!

Inschrijven

Meer weten over de
mogelijkheden van Copilot
voor uw organisatie?

Samuel-Borsje

Samuël denkt graag
met u mee.